การเก็บยาที่ดี มีผลต่อการรักษาอย่างไร

สารบัญ

ยา นับเป็นหนึ่งในปัจจัยสี่ของมนุษย์ ใช้เพื่อรักษาอาการเจ็บป่วย ให้หายจากอาการต่างๆ ไม่ว่ายาจะเป็นประเภท ยาสามัญประจำบ้าน หรือยารักษาโรคประจำตัว เรื้อรังต่างๆ ล้วนต้องมีการเก็บรักษา สภาพของยาให้เหมาะสม เพื่อให้ยานั้น มีประสิทธิภาพสูงสุดในการรักษา ไม่เสื่อมสภาพไปก่อนเวลาที่ควรจะเป็น โดยมีหลักในการคำนึงถึงการเก็บรักษา เบื้องต้น ดังนี้

แสงแดด : ควรมีการเก็บรักษายา ให้พ้นจากแสงแดด เนื่องจากตัวยาหลายชนิด หากมีการถูกแสงแดดโดยตรง จะทำให้เกิด การเสื่อมสภาพ หรือแปรสภาพไป สามารถป้องกันโดยการ เก็บรักษายา ในภาชนะที่ป้องกันแสงได้ หรือให้อยู่ในบรรจุภัณฑ์ ที่ได้มาตั้งแต่แรก

ความชื้น : เมื่อตัวยาบางชนิดโดนความชื้น จะเกิดการเสื่อมสภาพ เหลือแต่สภาพไป เช่น ยาเกาะกันเป็นก้อน หรือ เม็ดยาบวมขึ้น ดังนั้นการเก็บรักษายา ให้หลีกเลี่ยง ในบริเวณที่มีความชื้นสูง เช่น ในห้องครัว ห้องน้ำ หรือมีการปิดขวดยาให้สนิททุกครั้ง หลังใช้งาน

อากาศ : ซึ่งในอากาศ จะมีก๊าซหลายชนิด ประกอบกัน ซึ่งในก๊าซบางชนิด จะทำปฏิกิริยากับยา ให้เกิดการเสื่อมสภาพ ของตัวยาได้เร็วขึ้น หากไม่จำเป็น ไม่ควรนำยาออกจาก บรรจุภัณฑ์ตั้งต้น

อุณหภูมิ : การมีอุณหภูมิที่สูงหรือต่ำเกินไป ส่งผลให้ กับคุณภาพของยา โดยทั่วไปควรเก็บยา ที่อุณหภูมิห้อง ประมาณ 20 ถึง 25 องศาเซลเซียส แต่ยาบางชนิด ก็ควรเก็บในตู้เย็น ที่มีอุณหภูมิ 2 ถึง 8 องศาเซลเซียส

โดยรวมแล้ว การเก็บรักษายานั้น ให้เก็บอยู่ภายในบรรจุภัณฑ์ตั้งต้น จะเป็นการดีที่สุด หากไม่มีความจำเป็น ไม่ควร แกะออกมา จากบรรจุภัณฑ์ดังกล่าว เพื่อเป็นการรักษาคุณภาพและประสิทธิภาพของยา อย่างเต็มที่

แบ่งยารับประทาน โดยใช้กล่องแบ่ง ทำได้หรือไม่

การนำยาออกจากบรรจุภัณฑ์ตั้งต้น แล้วนำมาใส่รวมกันไว้ในกล่อง เพื่อรับประทานในแต่ละวัน หรือแต่ละสัปดาห์ เป็นปัญหาที่พบมากที่สุด เนื่องจาก หากนำยาออกจากบรรจุภัณฑ์ ตั้งต้นแล้ว ตัวยาก็มีโอกาส ที่จะสัมผัสกับอากาศ ความชื้น หรือแสงแดด ซึ่งอาจส่งผลให้ ยาเสื่อมสภาพได้ หากมีความจำเป็นจริงๆ ให้ปฏิบัติตามดังข้อต่อไปนี้

สำหรับยาที่บรรจุ อยู่ในแผงยา ให้ใช้วิธีการตัดแบ่ง โดยยังไม่แกะเป็นเม็ดเปลือย และใส่กล่องแบ่งไว้ในปริมาณตามความจำเป็นของการใช้ยาในแต่ละวัน ก็จะสามารถรักษาคุณภาพของยาไว้ได้ ส่วนยาที่เป็นเม็ดเปลือย แบ่งออกมาจากกระปุกใหญ่ ให้แบ่งออกมาในปริมาณที่จำเป็นในแต่ละวันเท่านั้น และไม่ควรเกิน ปริมาณการใช้ยาใน 1 สัปดาห์ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ ยายังมีประสิทธิภาพสูงสุด

ทั้งนี้ ต้องเลือกบรรจุภัณฑ์ที่ใช้ในการแบ่งยา เป็นบรรจุภัณฑ์ที่มิดชิด ป้องกันจากแสงแดดได้ และต้องมีการแบ่งยาที่จะใช้ ในแต่ละวันหรือในแต่ละสัปดาห์อย่างชัดเจน เลือกบรรจุภัณฑ์ที่มีคุณภาพ หากบรรจุภัณฑ์นั้นกันความชื้นได้ ยิ่งดี

เก็บยาที่ไหนดี

ในการเก็บรักษายา เพื่อให้คุณภาพของยา ที่ใช้ มีประสิทธิภาพสูงสุด และมีความปลอดภัยต่อสมาชิกในครอบครัว นอกจากจะต้องหลีกเลี่ยงแสงแดด ความชื้น อุณหภูมิ และอากาศที่มีความเหมาะสมแล้ว ยังมีข้อแนะนำ เพิ่มเติมดังต่อไปนี้

  • เก็บยาให้พ้นมือเด็ก แปลว่างานการเกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดฝัน ยิ่งเด็กที่อยู่ในวัยเรียนรู้แล้ว ต้องระวัง อาจจะมีการหยิบ จับ และนำยาเข้าปากโดยไม่ตั้งใจได้
  • เก็บรักษายาในที่ที่มีอากาศถ่ายเทและสะดวก ไม่มีแสงแดดรบกวน ไม่อับชื้น และควรอยู่ในที่ที่เห็นได้ง่ายๆ หยิบจับใช้ได้ทันท่วงที
  • ควรแยกประเภทของยา สำหรับยาที่ใช้ภายนอก กับยาที่ใช้รับประทาน อย่างชัดเจน เพื่อป้องกันความสับสน ในวิธีการใช้
  • หากยานั้น จำเป็นต้องเก็บรักษาในตู้เย็น ควรให้อุณหภูมิอยู่ที่ 2-8 องศาเซลเซียส ควรมีการแยกออกจากอาหารอย่างชัดเจน และหลีกเลี่ยง ที่จะเก็บในบริเวณฝาตู้ ที่ใช้เปิดปิด ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิบ่อย โดยเฉพาะ ในช่องที่ใช้วางไข่ ในตู้เย็น นั้นไม่ควรอย่างยิ่ง
  • มีการเก็บรักษายา พร้อมกับฉลากยาที่ได้รับมา และไม่ควรอย่างยิ่ง ที่จะสลับบรรจุภัณฑ์กัน อาจเกิดความสับสน และใช้ผิดประเภทได้

ยาหมดอายุ วันไหนต้องชัดเจน

ในยาแต่ละชนิด มีเงื่อนไขการใช้ และการเก็บรักษาที่แตกต่างกันออกไป โดยแต่ละบ้านที่มีการเก็บรักษายา จะมีทั้งยาเก่ายาใหม่ แม้จะมีการเก็บอย่างถูกต้องตามวิธีการ แต่ยาแต่ละตัวก็มีอายุการใช้งานที่ต่างกันออกไป ดังนั้น ก่อนการใช้ยาทุกครั้ง ต้องมีการตรวจสอบวันหมดอายุ ของยาทุกชนิด และต้องมีการ สังเกตว่า ยาที่จะใช้ มีการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ ไปหรือไม่ เช่น เม็ดยามีอาการบวม สีของยาเปลี่ยนไป เป็นต้น

หากพบว่าลักษณะของยา เปลี่ยนไปจากเดิม ให้ดูที่วันหมดอายุ เป็นอันดับแรก ถ้ายังไม่หมดอายุ แต่ว่า ลักษณะทางกายภาพของยานั้น เปลี่ยนไปจากเดิมมาก ก็ไม่ควรนำยาเหล่านั้นมาใช้ เพื่อเป็นการป้องกันตนเอง จากอันตรายที่เกิดขึ้น จากการเสื่อมสภาพของยา

การเก็บรักษาอย่างถูกวิธีนั้น เป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาคุณภาพ และประสิทธิภาพของยา เพื่อผลของการรักษาที่ดีที่สุด ดังนั้นขอให้ทุกคน ปฏิบัติตามแนวทางข้างต้นอย่างเคร่งครัด และก่อนใช้ทุกครั้ง ควรมีการตรวจสอบให้แน่ชัด เพื่อจะได้หายจากโรคภัยตามความต้องการของทุกท่าน

Poster 24

Poster 24

ผู้คว่ำหวอดในวงการสุขภาพแนวหน้าในประเทศไทย

รวมเรื่องน่ารู้สำหรับพ่อแม่มือใหม่

เรื่องราวต่างๆเกี่ยวกับผู้หญิง

ดูแลผิวพรรณ เส้นผม เครื่องสำอาง